Dokument | 2021
Sanitariuszka
„Sanitariuszka” to poruszająca filmowa opowieść o Walerii Nabzdyk z domu Augustyn — pochodzącej z Grabiny koło Prudnika sanitariuszce III Powstania Śląskiego, nauczycielce, działaczce społecznej i kobiecie głęboko zaangażowanej w sprawy Śląska przez niemal cały XX wiek. Film pokazuje bohaterkę nie tylko jako uczestniczkę ważnych wydarzeń historycznych, ale przede wszystkim jako osobę, która przez całe życie pozostała wierna swoim wartościom, swojej wspólnocie i polskiej tożsamości.
Produkcja prowadzi widza przez najważniejsze etapy jej biografii — od młodości w patriotycznej rodzinie Augustynów, przez udział w powstańczych wydarzeniach i drogę nauczycielki, aż po późniejszą aktywność społeczną i edukacyjną. Waleria Nabzdyk była jedną z tych postaci, których życie splata się z historią regionu: z jednej strony doświadczała wielkich wydarzeń XX wieku, z drugiej sama współtworzyła lokalną pamięć, angażując się po wojnie m.in. w kursy repolonizacyjne i popularyzowanie dziejów Śląska.
Dużą siłą filmu jest jego sposób opowiadania. Kamera podąża śladami Walerii Nabzdyk w miejscach związanych z jej życiem, takich jak Grabina i Prudnik, a ważną przewodniczką po tej historii staje się jej córka Alicja, która przybliża dzieje rodziny i osobisty wymiar tej opowieści. Twórcy wykorzystują również archiwalne nagrania z Radia Opole, w których zachował się głos samej bohaterki, a całość uzupełniają wypowiedzi historyków oraz materiały ikonograficzne: fotografie, dokumenty i pamiątki z epoki.
Film nie zatrzymuje się wyłącznie na samym epizodzie powstańczym. Pokazuje również mniej oczywisty, ale bardzo ważny wymiar biografii Walerii Nabzdyk: jej działalność społeczną, edukacyjną i konspiracyjną, a także powojenne zaangażowanie na ziemi prudnickiej. Dzięki temu „Sanitariuszka” nie jest tylko historycznym portretem jednej osoby, ale szerszą opowieścią o kobiecej odwadze, odpowiedzialności, pamięci i codziennym patriotyzmie, który nie kończy się wraz z wojną.
Ważnym kontekstem filmu jest także chęć wydobycia roli kobiet w III Powstaniu Śląskim i przypomnienia postaci, które często pozostają na marginesie wielkich narracji historycznych. Sama autorka wskazywała, że w setną rocznicę powstania chciała pokazać „rodzimą bohaterkę”, a film miał przywrócić jej należne miejsce w pamięci regionu. Produkcja miała prapremierę 24 sierpnia 2021 roku w kinie Diana w Prudniku, a później została również pokazana w Opolu.
Z pacynką
i w pasiaku
Film dokumentalny z elementami fabularyzowanymi o Zofii Hajduk — opolance, konspiratorce i więźniarce Ravensbrück oraz Auschwitz, której życie stało się świadectwem odwagi i walki o polską tożsamość.
Azymut
Węgry
Fabularyzowany dokument o prof. Wacławie Felczaku — kurierze tatrzańskim, emisariuszu rządu RP na uchodźstwie i jednej z najważniejszych postaci polsko-węgierskiej historii XX wieku.
Od pomówienia do spalenia
Fabularyzowany dokument o historii procesów o czary na pograniczu polsko-czeskim — opowieść o strachu, pomówieniach i mechanizmach wykluczenia, które przez wieki prowadziły od oskarżenia do śmierci.
Sanitariuszka
Film dokumentalny o Walerii Nabzdyk — sanitariuszce III Powstania Śląskiego, nauczycielce i społecznej działaczce, której życie stało się świadectwem śląskiej pamięci, odwagi i odpowiedzialności.
János Esterházy.
Niewymazana historia
„János Esterházy. Niewymazana historia” to fabularyzowany dokument o bohaterze polsko-węgierskiej pamięci, który w czasach wojny pomagał prześladowanym, a po wojnie sam padł ofiarą komunistycznych represji. To przejmująca opowieść o honorze, odpowiedzialności i historii Europy Środkowej widzianej przez los jednego człowieka.
Twarzą w twarz
„Twarzą w twarz” to popularnonaukowy dokument o polsko-czeskich relacjach widzianych przez historię, kulturę i narodową mentalność. Film łączy lekkość formy z rzetelnym spojrzeniem na wielowiekowe sąsiedztwo, pokazując, że to, co nas różni, bywa równie ciekawe jak to, co od dawna nas łączy.
